fbpx

Okiem specjalisty #5: Senior w cyfrowym świecie. O wyzwaniach i umiejętnościach niezbędnych w wieku 60+

by Piotr Łącki

Cyfrowa rewolucja dokonująca się na naszych oczach zmieniła sposób komunikacji i funkcjonowania społeczeństwa. O wyzwaniach oraz umiejętnościach niezbędnych w wieku 60+ we współczesnym społeczeństwie informacyjnym rozmawiałem z dr Ewą Jurczyk-Romanowską z Uniwersytetu Wrocławskiego, współautorką innowacyjnego projektu edukacyjnego dla seniorów LoGaSet. 

Senior w cyfrowym świecie

Piotr Łącki: Jakie jest największe wyzwanie stojące przed seniorami we współczesnym społeczeństwie informacyjnym?

Dr Ewa Jurczyk-Romanowska: Przede wszystkim partycypacja w społeczeństwie. Obecnie nowe technologie tak istotnie wkroczyły w nasze życie, że trzeba nadążać za ich rozwojem po to, żeby utrzymać stały kontakt z innymi członkami społeczeństwa. 

Cały szereg procesów, które wydarzyły się od momentu, kiedy Internet jako medium opanował świat, ma wpływ na naszą sytuację rodzinną, komunikacyjną, zawodową i kulturalną. W związku z tym, jeżeli chcemy w pełni uczestniczyć w społeczeństwie informacyjnym, musimy znać kod językowy, którym się to społeczeństwo posługuje. Obecnie ta komunikacja odbywa się w dużej mierze poprzez nowe technologie.

Przekładając to na język praktyczny, jeżeli chcemy zamówić Ubera, to musimy mieć odpowiednią aplikację i musimy sobie poradzić z jej obsługą. Jeżeli ktoś nie umie obsłużyć takiej aplikacji, to nie jest w stanie skorzystać z takiej formy transportu. 

Dodatkową kwestią jest rozproszenie członków społeczeństwa. W dobie migracji wiele osób wyjechało za granicę. Co prawda koszty rozmów telefonicznych są niższe, zwłaszcza w obrębie Unii Europejskiej, niemniej jednak jeżeli nasi bliscy przebywają poza terenem wspólnoty europejskiej, w dalszym ciągu tradycyjna komunikacja jest stosunkowo droga. Podczas kiedy możemy ją przeprowadzić za darmo, korzystając z odpowiednich aplikacji. 

Właściwie można powiedzieć, że społeczeństwo informacyjne przekłada się na wszystkie sfery naszego życia. Osoby starsze, które dorastały, uczyły się i pracowały, nie stojąc przed wyzwaniami związanymi z obsługą nowych technologii (albo obsługiwały je w ograniczonym zakresie), mają duże trudności, żeby wdrożyć się w ten świat.

Senior w cyfrowym świecie

Jakie są obawy osób 60+ w kontekście obsługi urządzeń elektronicznych, takich jak komputery czy smartfony? 

Kiedy zaczynałam prowadzić badania w tym obszarze, podstawowym lękiem były konsekwencje finansowe, dotyczące ewentualnego zniszczenia czy zepsucia danego urządzenia. Obawiano się technologii i kosztów, jakie są z nią związane. Obecnie jest bardzo dużo obaw seniorów przed tym, że sobie nie poradzą, że w jakiś sposób się ośmieszą, korzystając z urządzeń elektronicznych. 

Jakie kompetencje cyfrowe powinni nabyć w takim razie seniorzy?

Obsługa urządzeń, które współdziałają z Internetem. O ile wcześniej takim podstawowym narzędziem, za pomocą którego łączyło się z Internetem, był komputer, obecnie jest to smartfon. 

Współcześnie w Polsce nie ma już dużego problemu z podstawową obsługą komputera. Cały szereg działań wyszkolił pokolenie seniorów, które nabyły te kompetencje. W dalszym ciągu jednak obsługa smartfona jest pewnym problemem, wyzwaniem dla osób 60+.

Pakiet Sprawny umysł

Jakie są największe wyzwania seniorów związane z używaniem smartfonów?

Pewnym wyzwaniem jest fizjologia człowieka, na przykład w zakresie małej motoryki. Motoryka u osób 60+ już nie jest tak sprawna, jak u człowieka dorosłego. Pierwsze objawy parkinsona mogą skutkować tym, że mamy trudność z obsługą ekranów dotykowych. Osobna kwestia jest związana ze wzrokiem. Ekrany i ikony są niewielkie. Często niedowidzenie u seniorów powoduje trudności w obsłudze aplikacji oraz dotykowej klawiatury.

Tak na dobrą sprawę, w wieku starszym przeżywamy proces inwolucji, czyli nasze zmysły stają się coraz słabsze. Po prostu mamy słabszy wzrok, słabszy słuch i trudniej obsługuje się niewielkie urządzenie. W dodatku małe urządzenia są podatne na zniszczenie, bo drżenie rąk może spowodować upadek smartfona i jego stłuczenie. 

Jak wygląda przekazywanie kompetencji cyfrowych seniorom przez młodsze pokolenie?

Wielu z seniorów podkreślało, że obsługiwanie telefonu komórkowego jest koniecznością, ale nie potrafią sobie zainstalować aplikacji i w ten sposób stają się zależni od swoich najbliższych. Młodsze pokolenie z kolei nie zawsze ma cierpliwość, żeby wytłumaczyć zagadnienia techniczne i sposób obsługi aplikacji. 

Bardziej skłonne jest natomiast do tego, żeby wykonać coś zamiast seniora. Takie zachowanie powodowało u starszego pokolenia poczucie bycia gorszym. Jestem gorszy, nikt nawet nie podejmuje próby wytłumaczenia mi, jak to się robi. Nikt nie ma do mnie cierpliwości. 

Aktywnie w wieku 60+

Wielu seniorów, mimo tych przeciwności, chce zdobywać nowe kompetencje w zakresie obsługi smartfonów. Jak sobie z tym radzą?

Jeżeli już nabyli kompetencje, żeby samodzielnie sobie pewne rzeczy instalować i poradzić sobie z barierami, które do tej pory były nie do przekroczenia, to wyrastało w nich poczucie kompetencji. Dodatkowo pojawiało się poczucie dumy oraz obniżenie lęku. 

Rzecz, którą odkryli, to możliwość usunięcia aplikacji. Jeżeli coś zrobiłem źle, to usuwam i zaczynam od nowa. Dla młodszego pokolenia jest to naturalne, ale dla seniorów wcale nie było to oczywiste. Odkrycie tej możliwości pozwalało zwiększyć odwagę w instalowaniu nowych aplikacji.

Jedna z uczestniczek projektu LoGaSet powiedziała, że ma jedno marzenie. Jedzie sobie autobusem, wchodzi młody człowiek i pyta innego młodego człowieka, jak ma dojechać w pewne miejsce. Zapytany mówi, że nie wie, a ona wtedy wyjmuje swój smartfon i wskazuje drogę. To jest marzenie dotyczące codziennej partycypacji w życiu społecznym. 

A jeżeli nie mamy dostępu do nowych technologii, to wiele rzeczy nas omija. Bycie pominiętym w niektórych aspektach uniemożliwia skorzystanie z różnych dóbr, a jednocześnie rośnie poczucie zagrożenia – nie mając kompetencji, nie wiemy, jak się zachować. Rośnie poziom lęku względem technologii. 

PRZECZYTAJ TAKŻE:

6 APLIKACJI NA TELEFON, KTÓRE POWINNA ZNAĆ KAŻDA OSOBA 60+

JAK NOWOCZEŚNIE UCZYĆ OSOBY 60+? O GRACH MIEJSKICH W EDUKACJI SENIORÓW

Senior w cyfrowym świecie. Publikacja 2019. Wszelkie prawa zastrzeżone.

You may also like

Leave a Comment